کلمات روزه دار

از وقتي كه شمار برنامه ي" كلمات روزه دار" از يك رقمي به رو رقمي رسيده است ، گذشت شب هاي "ستاره هاي سحري" و" افطار با هنرمندان" برايم دلتنگ آور شده و آرزو مي كنم كه اين امكان را داشتم كه پيچ عقب گرد روزگار را مي چرخاندم و به ساعات و روزهاي پيش از شروع مراسم بازمي گشتم و شاهد آن شور و حالي كه بر تمامي دست اندركاران حاكم بود و صبح و شب خودشان را نمي فهميدند و عاشقانه به امور مربوط به اجراي هر چه بهتر نشست ها ، دعوت ها، پذيرايي هاو ...فكر و عمل مي كردند، مي شدم.

با اين حس غالب ، وارد فرهنگسرا شدم كه امشب از همان در ورود ، سرو صدا بر قرار بود كه البته اين صداها هيچ ربطي به كلمات روزه دار نداشت و عوامل اجرايي فرهنگسرا مشغول برش و نجاري قسمت نگهباني بودند.

نخستين پرسش براي من ، مشخص شدن ميهمان امشب بود كه با ديدن پوستر اطلاع رساني كه همانند هر شب ، ميهمان يا ميهمانان همانشب را معرفي مي كرد ، پاسخم را گرفتم ".استاد جواد صادقي تهراني" از خوشنويسان نام آشناي ايران كه ، دعوت عاجلانه ي برگزاركنندگان را پذيرفته و جاي خالي يك همكار و دوست هم رشته ، حميد عجمي راپر كرده است .

صادقي 57 ساله ، پس از صرف افطار در كنار افرادي كه شنيدن سخنان استاد را به هر برنامه ي ديگر، ارجح دانسته بودند ، به اتفاق جواد محقق ، پلكان فرهنگسرا را طي كرد و خودرا به سالن اصلي نشست رساند. اين دومين خوشنويسي بود كه در مراسم افطار با هنرمندان شركت مي كرد، استاد كشفي ، اولين خطاطي بود كه در نخستين هفته ي كلمات روزه دار ، ميهمان جلسه بود. استاد صادقي ، همانند استاد كشفي ، دست خالي به ديدار مشتاقان نيامده بود وبا خودش ،سه اثر زيبا و چشم نوازش همراه كرده بود كه در طول نشست ، همگان حظ بصر ببرند و تلفيقي ماندگار از صداي استاد با سيماي جذاب اثر هنري شان در ذهن ها نقش ببندد.

جلسه با سوال هميشگي ، از خودتان برايمان بگوييد ؟ از جانب محقق آغاز شد ، صادقي هم چنين گفت:

در سال 1329 ، در تهران به دنيا آمدم و تحصيلات ابتدايي تا ديپلم خودم را در مدرسه اي در منطقه ي جنوب شهر به پايان بردم .در طول اين سالها ، پدرم نقش معلمي مرا در آموزش خط و نقاشي در مدرسه و خانه به عهده داشت .در سال 1355 ، به تشويق و هدايت يك همكار گرافيست براي ادامه ي تحصيل به انگلستان رفتم و در رشته ي گرافيك مشغول به تحصيل شدم . با پيروزي انقلاب اسلامي در سال 57 به ايران بازگشتم .آشنايي با انجمن خوشنويسان ايران و تلمذ استاد جواهري پور ،رفته رفته ، باعث دوري من از گرافيك شد و يكسره به خوشنويسي روي آوردم كه تا به امروز آن را ادامه داده ام .همزمان با اين دلبستگي به هنر خوشنويسي به عنوان مدرس درس خوشنويسي جذب دانشسراي تربيت معلم شدم كه همين امروز پس از سي سال خدمت ، حكم بازنشستگي ام را گرفتم.

جواد محقق براي ادامه ي برنامه ، علت عدم توفيق آموزش و پرورش در تعليم موثر هنر خوشنويسي را عليرغم تمامي سعي مسئولين را از صادقي سوال كرد؟

او با تكيه بر سالها تجربه ي آموزش و تماس با جوانان هنرجو  گفت:

بهترين راه به نظر من ، آموزش خط درشت با ضمايم آن مثل ليقه و .. لازم نيست و كافي است از سالهاي ابتدايي نگارش را با مداد و فرمول هاي ساده و كاربردي شروع كنند و مهم تر از آن اينكه اين آموزش به صورت مستمر و تا زمان ديپلم ادامه يابد.

استاد صادقي ، با اشاره به اينكه ابتدا بايد به اين پرسش اساسي كه علت بد نويسي چيست ؟ اين سوال را اگر بتوانيم به سادگي پاسخ دهيم ، مطمئن باشيد كه بيش از نصف راه را طي كرده ايم . به نظر من عامل اول بد خطي افراد ، اندازه ي حروف است كه در يك متن و در ارتباط با هم از همساني و هارموني لازم برخوردار نيستند و همين عامل كافي است كه زيبايي و چشمنوازي در متن نوشته شده ديده نشود. دومين نكته ي تاثير گذار در خوشنويسي ، عدم تراز كلمات بر روي خط كرسي است و به قول معروف عبارات داراي" ويو" يا موج هستند و چشم در زمان خواندن متن ، توازن خود را از دست مي دهد و خطوط را بهم ريخته مي بيند.

جواد محقق ، از استاد صادقي ، راز موفقيت در دستيابي به مدارج بالا در هنر خوشنويسي را پرسيد ؟ ايشان ، به عوامل شخصي تاكيد كرد و ادامه داد: اگر فردي خواهان پيشرفت در خط باشد ، بايد با تكيه بر اصول اوليه ، تمرين كند و در كنار آن به مشق نظري و مشاهده ي آثار اساتيد بپردازد و آنگاه كه به تفاوتي قابل درك از خط خودش رسيد ، آن تغييرات محسوس را با تداوم  و ممارست ارتقا دهد .

صادقي تهراني در جواب به اين پرسش يكي از حاضرين كه گفت: نقش حروف نگاري كامپيوتر در خوشنويسي امروز ايران را چگونه ارزيابي مي كنيد ؟ گفت :

به نظر من ، رواج و تنوع نرم افزارهاي نگارش رايانه اي با تمام توانايي هايش ، قابل احترام است ولي اگر منظور، خوشنويسي با رايانه باشد ، بايد بدانيد كه اين امر ، كار هر اپراتوري نيست و بايد كسي كه با اين نرم افزارها سروكاردارد ،به اصول خطاطي و سبك هاي آن تسلط كامل داشته باشد. مي بينيد كه صرف داشتن نرم افزار خوشنويسي يك خطاط به دنبال نخواهد داشت . بايد همين جا اضافه كنم كه روح خطاطي با قلم و دوات ، ليقه و مركب ، عجين است و الا نگارش زيبا به يمن رايانه و نرم افزار و چاپگر هاي رنگين نيز  به دست مي آيد.

در اين مرحله از نشست ، صادقي به پرسش يكي از خبرنگاران كه نظر و ي را در مورد آن حديث نبوي كه در آن  ارج و احترامي خاص  نسبت به خوشنويسي گذاشته شده است ، جويا شد؟ او در پاسخ گفت : من از ابتداي روي آوردنم  به خطاطي همواره اين حديث را مد نظر داشته و دارم و بارهانيز از آن بهره مند شده ام . جالب است بدانيد در دوران تدريس و آموزش خوشنويسي ، هميشه در تمامي دوره ها يك پروژه ي بسم اله با دانشجويانم داشته ام و جالب تر از آن اينكه ، در تمامي اين سالها، يكي ازاين طرح ها، مشابه هم نبوده و از شخصيتي واحد و مستقل برخوردار بوده است ، كه اين ، چيزي نيست به جز ، روحانيت حاكم بر اين عبارت بي مثال الهي .

در دقايق پاياني نشست ، صادقي به برگزاري بيش از12 نمايشگاه فردي و  مايل نبودن خويش به انتشار مجموعه اي از آثارش اشاره كرد و مشق كردن هاي ذوقي اش در زمينه ي" ناخن نويسي" را به دلمشغولي هاي سالهاي دور و نزديك خود ارجاع داد.